Pracodawcę można krytykować, ale w dozwolonych granicach | PRO HR Press
2021.10.22
Krytyka pracodawcy jest kluczowym elementem systemu compliance. Krytyka pracodawcy jest formą sygnalizowania o nieprawidłowościach. Nie każda jednak jest akceptowalna. Działanie w granicach prawa i obowiązków pracowniczych, dobra wiara, a także właściwa forma i miejsce są kluczowe przy ocenie dopuszczalności takich działań pracownika.
Elementem każdego systemu zgodności jest prawo, a nawet obowiązek informowania o podejrzeniu naruszenie prawa. Z tego punktu widzenia sygnalizowanie o nieprawidłowościach może mieć formę krytyki pracodawcy przez pracownika. Krytyka może poruszać różne kwestie. Zarówno te, które dotycząc sytuacji samego sygnalisty, jak i te dotyczące ogółu pracowników, działania samego pracodawcy czy relacji z innymi podmiotami.
Nie każda jednak krytyka jest dopuszczalna.
Korzystając z tej formy informowania o nieprawidłowościach pracownik musi zadbać o kilka kwestii.
Po pierwsze – działanie w granicach prawa i obowiązków pracowniczych
Krytyka pracodawcy musi mieścić się w granicach porządku prawnego i obowiązków pracowniczych pracownika. W konsekwencji nie może ona naruszać
- dobra zakładu pracy
- obowiązku zachowania w tajemnicy, informacji których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę
- zasady współżycia społecznego, do przestrzegania których zobowiązani są pracownicy.
Działania pracownika powinny być przede wszystkim podyktowane interesem zakładu pracy i zatrudnionych w nim pracowników. Oczywiście można krytykować we własnym interesie, ale o ile przekłada się to na sytuację innych pracowników. Konieczne jest jednak względzie wyważanie interesów zakładu pracy i sygnalisty. Należy bowiem brać pod uwagę cel krytyki jakim jest usprawnienie działalności zakładu pracy czy usunięcie nieprawidłowości. Jednocześnie sygnalista ma inne narzędzia prawne, aby zadbać o swój własny interes. Takim celem nie może być też budowanie konfliktu z pracodawcą czy innymi współpracownikami.
Po drugie – dobra wiara
Dozwolona jest jednocześnie tylko taka krytyka, która opiera się na dobrej wierze czyli przekonaniu pracownika, że krytyka jest oparta na faktach zgodnych z prawdą. Oznacza to m.in. wymóg zachowania należytej staranności przy sprawdzeniu i ocenie danych okoliczności.
Po trzecie – właściwa forma i miejsce
Dla oceny zgodności krytyki z prawem ważna jest także jej forma, tj. sposób przekazania. Wypowiedzi pracownika nie powinny być zatem obraźliwe, bezpodstawne czy niecenzuralne. Krytyka powinna być zatem wyważona w formie.
Jednocześnie, nie mniej ważne jest miejsce wyrażania krytyki. Należy brać pod uwagę przede wszystkim zasady obowiązujące u danego pracodawcy i akceptowane sposoby wyrażania krytyki. Internet, jaki miejsce co do zasady ogólnie dostępne, najczęściej nie będzie dobrym miejscem na sygnalizowanie nieprawidłowości.
Lista do zrobienia
Jako, że do wdrożenia systemów compliance w organizacjach coraz bliżej, warto już dzisiaj ocenić obecne dopuszczalne kanały krytyki w przedsiębiorstwie tak, aby można je było uwzględnić w tworzonym systemie zgodności.
Więcej w artykule Łukasza Kuczkowskiego „Pracodawcę można krytykować, ale w dozwolonych granicach” dla Dziennik Gazeta Prawna (artykuł z dnia 21.10.2021).