W ciągu zaledwie kilku tygodni od wejścia w życie przepisów dotyczących nowych uprawnień Państwowej Inspekcji Pracy („PIP”), Główny Inspektor Pracy („GIP”) wydał już osiem interpretacji dotyczących kwalifikowania umów B2B i umów cywilnoprawnych jako stosunku pracy. Nie sposób mówić jeszcze o ukształtowanej i przewidywalnej praktyce, ale poszczególne rozstrzygnięcia pokazują już kierunek działania PIP i elementy współpracy, które będą miały dla PIP szczególne znaczenie.

Co wynika z pierwszych interpretacji PIP?

GIP podkreśla, że najbardziej istotny jest rzeczywisty sposób wykonywania współpracy, a nie nazwa umowy. Dotychczasowej interpretacje pokazują przy tym wyraźne różnice pomiędzy modelami współpracy w ramach umów cywilnoprawnych. GIP zakwestionował m.in. umowy zlecenia dotyczące prac sklepowych, transportu czy opieki nad dziećmi. W tych sytuacjach istotne były m.in.:

• sztywne godziny wykonywania zadań,
• określone przez zlecającego miejsce wykonywania zadań,
• obowiązek osobistego ich świadczenia, jak również
• ograniczona swoboda wykonawcy w organizowaniu realizacji zadań.

Jednocześnie GIP zaakceptował model współpracy B2B w branży IT, w którym wykonawcy zachowują swobodę co do miejsca, czasu i sposobu realizacji zadań. Co istotne, dotyczyło to zarówno współpracy z godzinowym jak i miesięcznym zryczałtowanym wynagrodzeniem.

Druga lista samokontroli – krótsza, ale nadal bez jasnych zasad

Równolegle, aktualny GIP przedstawił drugą listę samokontroli dla przedsiębiorców. Aktualna lista jest krótsza od poprzedniej (30 zamiast 42 pytań), jednak naszym zdaniem nadal nie pozwala ona na samodzielne ustalenie, czy dana relacja cywilnoprawna może być bezpiecznie kontynuowana, czy też powinna zostać przekształcona na stosunek pracy.

Lista nadal nie określa wagi poszczególnych kryteriów ani nie zawiera jasnego mechanizmu pozwalającego przełożyć odpowiedzi na konkretny wniosek prawny. Część pytań ma ponadto charakter sugestywny, a niektóre kryteria mogą prowadzić do nadmiernego uproszczenia oceny stosunku prawnego.

W praktyce oznacza to, że lista powinna być traktowana raczej jako punkt wyjścia do przeglądu współpracy, a nie jako bezpieczny „test”, którego pozytywny wynik przesądza o prawidłowości stosowanego przez przedsiębiorcę modelu B2B lub umowy cywilnoprawnej.

Co powyższe działania oznaczają dla Państwa

Na obecnym etapie rekomendujemy przede wszystkim weryfikację faktycznego sposobu realizacji współpracy z osobami angażowanymi na podstawie umów cywilnoprawnych.

W szczególności warto przeanalizować te elementy, na które GIP zwraca uwagę w interpretacjach tj.:

• sposób ustalania czasu i miejsca wykonywania zadań,
• obowiązek osobistego świadczenia usług i rzeczywistą możliwość posłużenia się zastępcą,
• zakres włączenia danego kontraktora do struktury organizacyjnej spółki,
• przyjęte zasady rozliczania z kontraktorem oraz jego odpowiedzialność za rezultat,
• faktyczną samodzielność wykonawcy w wyborze i sposobie realizacji powierzonych zadań.

Warto przy tym pamiętać, że pojedynczy element nie powinien być oceniany w oderwaniu od całokształtu relacji.

Śledzimy na bieżąco rozwój praktyki PIP i orzecznictwa i będziemy Państwa informować o najważniejszych zmianach i ich znaczeniu dla przedsiębiorców.