Uchwalone przez Sejm przepisy zmieniające definicję mobbingu mogą pośrednio wpłynąć też na odpowiedzialność karną. Co prawda nie wprowadza się nowego przestępstwa, ale ujęcie mobbingu wyraźnie nawiązuje do stalkingu (art. 190a Kodeksu Karnego). Warto pamiętać, kto i za co może ponieść odpowiedzialność karną w związku z mobbingiem.

Czy sprawca mobbingu popełnia przestępstwo?

Nie ma jednego, konkretnego przepisu, który przewidywałby odpowiedzialność karną za mobbing. To się nie zmieni nawet, jeśli wejdzie w życie procedowana obecnie nowelizacja Kodeksu Pracy. Z drugiej jednak strony, na mobbing składa się zwykle wiele zachowań i aktów, które nawet oceniane z osobna mogą stanowić przestępstwa. Sprawca może więc ponieść odpowiedzialność za zniesławienie, znieważenie, naruszenie nietykalności cielesnej, groźby czy pozbawienie wolności.

Zachowania o znamionach mobbingu mogą wreszcie stanowić przestępstwo stalkingu. Do tego jednak konieczne jest stwierdzenie czegoś więcej, niż samego uporczywego nękania pracownika. Sprawca musi jeszcze wzbudzić u ofiary uzasadnione poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia lub istotnie naruszyć jej prywatność. Przy spełnieniu tych przesłanek mobber popełnia jedno przestępstwo zagrożone karą od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności.

O tym, czy sprawca będzie ścigany, decyduje sam pokrzywdzony. Przestępstwo stalkingu jest ścigane na jego wniosek złożony przez organem postępowania przygotowawczego: Policji lub prokuratury.

Czy pracodawca poniesie odpowiedzialność karną za nieprzeciwdziałanie mobbingowi?

Czynne zapobieganie mobbingowi i przeciwdziałanie temu zjawisku jest jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy. Nie można więc wykluczyć, że za niedopełnienie go pracodawca (osoby wchodzące w skład organów) poniosą odpowiedzialność karną.

Jeżeli firma nie podejmuje odpowiednich działań zapobiegawczych, stwarzając atmosferę sprzyjającą mobbingowi, można rozważyć odpowiedzialność za pomocnictwo do mobbingu. Brak mechanizmów ochronnych czy weryfikacyjnych może przecież ułatwiać mobberowi jego działanie. Teoretycznie, jeśli członek zarządu wie o mobbingu stosowanym przez daną osobę i nie podejmuje żadnych działań, można nawet rozważyć odpowiedzialność za sprawstwo. To oznacza, że członek zarządu odpowiadałby tak, jakby sam dopuścił się mobbingu. Taką możliwość przewiduje art. 2 Kodeksu Karnego, zgodnie z którym odpowiedzialności karnej za przestępstwo skutkowe popełnione przez zaniechanie podlega ten tylko, na kim ciążył prawny, szczególny obowiązek zapobiegnięcia skutkowi.

Więcej artykułów o prawie HR w newsletterze – PRO HR Lipiec 2026