Najważniejsze zmiany:

1. Decyzje o istnieniu stosunku pracy

PIP uzyskała uprawnienie do wydawania decyzji administracyjnych stwierdzających, że współpraca realizowana na podstawie umowy cywilnoprawnej w rzeczywistości stanowi stosunek pracy. W praktyce oznacza to obowiązek traktowania kontraktora jak pracownika, wraz z konsekwencjami wynikającymi z prawa pracy, przepisów podatkowych i ubezpieczeniowych. Przed wydaniem decyzji przedsiębiorca powinien jednak otrzymać wezwanie do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

2. Szerszy zakres kontroli zdalnych

Nowe przepisy umożliwiają prowadzenie większej części czynności kontrolnych z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej.

3. Interpretacje dotyczące umów cywilnoprawnych

Przedsiębiorcy będą mogli występować do Głównego Inspektora Pracy o interpretacje dotyczące stosowanych modeli współpracy, co ma zwiększyć pewność prawa i ograniczyć ryzyko zakwestionowania ich podczas kontroli.

4. Wymiana danych między PIP, ZUS i KAS

Przepisy przewidują usprawnienie wymiany informacji między PIP, ZUS i KAS oraz wykorzystanie narzędzi analitycznych do identyfikowania podmiotów o podwyższonym ryzyku naruszeń.

Co oznaczają zmiany dla przedsiębiorców?

Kluczowe znaczenie będzie miała rzeczywista organizacja współpracy, a nie tylko treść umów. W związku z tym warto zweryfikować stosowane modele współpracy, przygotować dokumentację i procedury na potrzeby kontroli – również zdalnych – oraz zadbać o odpowiednie przygotowanie osób odpowiedzialnych za współpracę z kontraktorami. Rosnące kompetencje PIP sprawiają, że działania prewencyjne i regularna ocena zgodności modeli współpracy z przepisami stają się istotnym elementem ograniczania ryzyka prawnego.

Więcej artykułów o prawie HR w newsletterze – PRO HR Lipiec 2026