Sławomir Paruch, Robert Stępień: W telegraficznym skrócie

2014.01.30

ZMIANY W PRZEPISACH 

Wyższa płaca minimalna

Od 1 stycznia 2014 r. obowiązuje rozporządzenie Rady Ministrów z 11 września 2013 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2014 r. (DzU z 2013, poz. 1074). Zgodnie z nim, wysokość wynagrodzenia minimalnego w 2014 r. wynosi 1680 zł brutto. Powoduje to odpowiednią podwyżkę świadczeń, których wysokość jest uzależniona od stawki płacy minimalnej, w tym w szczególności dodatku za pracę w porze nocnej, wynagrodzenia za czas choroby oraz zasiłku chorobowego, składek na ubezpieczenia społeczne początkujących przedsiębiorców oraz dopuszczalnych kwot potrąceń z wynagrodzenia za pracę.

Odpisy na fundusz socjalny bez zmian

W 2014 r. odpisy podstawowe i szczególne na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych oraz zwiększenia tych odpisów nie zmienią się w stosunku do wartości obowiązujących w roku ubiegłym. Wynika to z art. 1 ustawy z 8 listopada 2013 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z realizacją ustawy budżetowej (DzU z 2013 r., poz. 1645). Na podstawie tego przepisu w ustawie z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (tekst jedn. DzU z 2012 r., poz. 592 ze zm.) wprowadzono art. 5c, zgodnie z którym przez przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, stanowiące kryterium ustalania odpisów i zwiększeń na fundusz, należy rozumieć przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w II półroczu 2010 r. ogłoszone przez Prezesa GUS. Rok 2014 jest zatem kolejny z rzędu, kiedy odpisy na fundusz socjalny nie są podniesione (w 2013 i 2012 r. ich wysokość także była zamrożona na poziomie obowiązującym w 2011 r.).

Zmiany we wnioskach o zaliczkę z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych

10 grudnia 2013 r. weszły w życie zmiany do rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 17 listopada 2011 r. w sprawie wniosków o wypłatę zaliczki z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (DzU nr 261, poz. 1560). Polegają na zmianie zakresu dokumentacji przekazywanej przez pracodawcę marszałkowi województwa w przypadku wniosku o wypłatę zaliczek na poczet należnych świadczeń z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych z tytułu niezaspokojonych roszczeń pracowniczych. Obecnie do wniosku o wypłatę zaliczek pracodawca dołącza kopię wniosku o ogłoszenie upadłości, złożonego w sądzie wraz z dołączonymi do niego dokumentami (bez konieczności jej poświadczania za zgodność z oryginałem).

Limit podstawy dobrowolnej składki chorobowej

Od 1 stycznia 2014 r. maksymalna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe opłacanej dobrowolnie wzrosła do 9365 zł. Począwszy od 2014 r. ta kwota ograniczenia nie będzie ulegała zmianie co trzy miesiące (tak jak odbywało się to dotychczas), ale raz na rok.

Zatrudnianie cudzoziemców

Od 14 stycznia 2014  r. obowiązują nowe wzory dokumentów stosowane w postępowaniu w sprawie udzielania zezwolenia na pracę (załączniki nr 1–5 do rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z  29 stycznia 2009 r. w sprawie wydawania zezwolenia na pracę cudzoziemca (DzU nr 16, poz. 84).

PROJEKTY ZMIAN AKTÓW PRAWNYCH 

Niedziele i święta przy pracy dla klientów z zagranicy

Już wkrótce praca w niedziele i święta będzie dopuszczalna przy pracach polegających na transgranicznym świadczeniu usług za pomocą środków komunikacji elektronicznej, a także przy obsłudze powyższych stanowisk pracy – jeśli dana niedziela lub święto nie jest dniem wolnym od pracy według przepisów obowiązujących klienta, który za granicą odbiera usługę. Nowe przepisy zostały już uchwalone przez Sejm, z uwzględnieniem poprawek Senatu. Osoby wykonujące w niedziele i święta prace, o których mowa w nowelizacji, będą uprawnione – analogicznie do innych osób pracujących w takie dni – do otrzymania dnia wolnego lub odpowiedniego dodatku do wynagrodzenia.

Porządkowanie kodeksu pracy

Rząd pracuje nad nowelizacją kodeksu pracy, która ma uporządkować przepisy ustawowe z wykonawczymi. Założenia do noweli przewidują potrzebę dostosowania upoważnień do wydania aktów wykonawczych do wymogów konstytucyjnych, przeniesienie z rozporządzeń do kodeksu pracy przepisów oraz usunięcie w kodeksie luk prawnych i wątpliwości interpretacyjnych związanych z powyższymi kwestiami.

Zmiany mają dotyczyć urlopu wypoczynkowego, wynagrodzenia urlopowego i ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, wynagrodzenia za pracę i za czas niewykonywania pracy. Obecnie te kwestie regulują art. 152-172 k.p. i rozporządzenie MPiPS z 8 stycznia 1997 r. Rząd chce przenieść z tego rozporządzenia do k.p. przepisy o obliczaniu wymiaru urlopu proporcjonalnego przy zmianie pracodawcy w ciągu roku, ustalaniu wymiaru urlopu proporcjonalnego przy nabyciu urlopu w wyższym wymiarze, sposobie udzielania urlopu w razie jego przesunięcia na inny termin. W k.p. mają się też znaleźć kwestie związane ze składnikami wynagrodzenia nieuwzględnianymi przy ustalaniu wynagrodzenia urlopowego i ekwiwalentu pieniężnego za urlop. Przy tej okazji nie obejdzie się jednak bez zmian. Dotyczą one sposobu udzielania urlopu w razie niewykorzystania go w ustalonym terminie, a także katalogu składników płacy pracownika nieuwzględnianych przy obliczaniu wynagrodzenia i ekwiwalentu pieniężnego za urlop.

Wyższe składki ZUS od zleceń

Rząd zapowiada zmiany w zasadach odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne od umów zlecenia. Obecnie osoba zatrudniona na kilka takich umów odprowadza obowiązkowe składki zdrowotne i społeczne tylko od jednej. Każda kolejna rodzi konieczność opłacania tylko ubezpieczenia zdrowotnego. Prawo umożliwia wybór, od którego kontraktu zleceniobiorca chce odprowadzać składki społeczne. W planach rządu jest objęcie składkami społecznymi wszystkich umów(aż do osiągnięcia podstawy wymiaru składek społecznych w wysokości 1680 zł, tj. w wysokości minimalnego wynagrodzenia. Niezależnie od powyższego, rząd planuje również objąć ubezpieczeniami społecznymi umowy o dzieło.

Dyrektywa dotycząca delegowania pracowników

13 grudnia 2013 r. odbyło się spotkanie poświęcone pracom nad projektem dyrektywy w sprawie egzekwowania dyrektywy 96/71/WE dotyczącej delegowania pracowników w ramach świadczenia usług. Podczas spotkania przedstawiona została treść propozycji porozumienia odnośnie projektu dyrektywy przyjętej przez Radę ds. Zatrudnienia, Polityki Społecznej, Zdrowia i Spraw Konsumenckich. W trakcie spotkania uczestnicy odnieśli się także do poszczególnych rozwiązań zawartych w projekcie dyrektywy.

Zakaz handlu w niedzielę

Rada Ministrów zajęła stanowisko wobec poselskiego projektu ustawy o zmianie kodeksu pracy. Dotyczy on m.in. wprowadzenia zakazu handlu w niedzielę oraz umieszczenia stacji benzynowych w katalogu wymienianym w art. 151[10] pkt 9 k.p. (wśród podmiotów, w których praca w niedziele i święta jest dozwolona ze względu na użyteczność społeczną i codzienne potrzeby ludności). Zdaniem rządu, obecnie istnieją już pewne ograniczenia dotyczące handlu w niedziele. Są to rozwiązania kompromisowe, w których pogodzono interesy pracowników, pracodawców i konsumentów. Dalsze ingerowanie w system handlu mogłoby oznaczać ograniczenie liczby miejsc pracy dla pracowników zatrudnionych w placówkach handlowych i przedsiębiorstwach współpracujących (hurtowniach, firmach transportowych i dostawczych) oraz punktach usługowych funkcjonujących w centrach handlowych (pralniach, kawiarniach).

NAJNOWSZE ORZECZENIA

Kryteria doboru do zwolnienia konkretnego pracownika muszą być podane w wypowiedzeniu

Jeżeli z powodu redukcji zatrudnienia pracodawca wypowiada umowę jednemu z pracowników zatrudnionych na takich samych lub podobnych stanowiskach, to w treści wypowiedzenia nie może ograniczyć się do wskazania, że jego przyczyną jest redukcja zatrudnienia lub likwidacja stanowiska pracy. Pracodawca musi wskazać w wypowiedzeniu kryterium wyboru tego konkretnego pracownika do zwolnienia, w przeciwnym razie wypowiedzenie będzie wadliwe. Przesądził to Sąd Najwyższy w wyroku z 18 września 2013 r. (sygn. akt II PK 5/13), uznając przeciwny pogląd, wyrażony w wyroku SN z 7 kwietnia 2011 r. (sygn. akt I PK 238/10), za „odosobniony”.

Przyczyna wypowiedzenia nie może być zbyt odległa w czasie

Pracownikowi przywróconemu do pracy nie można ponownie wypowiedzieć umowy z powołaniem się na przyczynę, która była pracodawcy znana przed przywróceniem do pracy i nie była wcześniej powoływana jako okoliczność sprzeciwiająca się możliwości lub celowości przywrócenia pracownika do pracy. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z 9 maja 2013 r., II PK 245/12. Przyczyna wypowiedzenia powinna być tak określona, aby nie było wątpliwości, że jest rzeczywista i uzasadniona, tj. że jej wystąpienie faktycznie przesądza o niemożliwości czy niezasadności dalszego zatrudniania. Zakłada to istnienie pewnego związku czasowego pomiędzy przyczyną a wypowiedzeniem. Szczególnie w przypadku przyczyn związanych z restrukturyzacją czy likwidacją stanowiska. Te ostatnie z reguły po upływie kilkunastu miesięcy stają się nieaktualne.

Pracodawca nie może szykanować pracownika

Pracodawca, który miał podstawy do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, jednak nie skorzystał z tego prawa, nie może następnie szykanować pracownika z tego powodu (w szczególności poprzez niedopuszczanie go do pracy). Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z 20 września 2013 r., II PK 6/13. Pracodawca mógł rozwiązać z pracownikiem umowę z powodu kradzieży, ale nie zrobił tego, ponieważ pracownik przyznał się do winy. Późniejsze skorzystanie przez pracownika z prawa do obrony i nieprzyznanie się do winy w postępowaniu karnym nie mogło natomiast stanowić podstawy wyciągania wobec niego konsekwencji. W szczególności dlatego, że nikt nie może ponosić negatywnych konsekwencji z powodu skorzystania z przysługującego mu w procesie karnym prawa do obrony. Tym bardziej nie mogło to stanowić podstawy niedopuszczania pracownika do pracy, które to zachowanie oznaczało naruszenie jednego z podstawowych obowiązków pracodawcy wynikającego ze stosunku pracy (tj. zapewnienia pracownikowi pracy zgodnie z umową o pracę) oraz nosiło znamiona szykany wobec pracownika.

Zatarte skazanie nie może być podstawą rozwiązania stosunku pracy

Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z 21 stycznia br., w sprawie nr 34288/04, Ihsan Ay przeciwko Turcji, uznał, iż rozwiązanie stosunku pracy ze względu na skazanie karne, które uległo zatarciu, stanowi naruszenie prawa do poszanowania życia prywatnego. Trybunał uznał to za naruszenie art. 8 Konwencji o prawach człowieka, chroniącego prawo do poszanowania życia rodzinnego. Art. 8 chroni nie tylko stosunki nawiązywane przez skarżących z osobami trzecimi w życiu prywatnym, lecz również w życiu zawodowym, stąd też rozwiązanie stosunku pracy mogło pociągać za sobą ingerencję w życie prywatne skarżącego. Pracując, człowiek rozwija się oraz rozwija swoje relacje ze światem zewnętrznym i z innymi ludźmi. Praca oraz środowisko pracy wywiera ogromny wpływ na życie prywatne. Trybunał uznaje więc za słuszne, by również „życie pracownicze” chronić na podstawie art. 8 Konwencji.

POZOSTAŁE

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw

Dnia 20 stycznia 2014 r. Prezes GUS ogłosił wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, włącznie z wypłatami z zysku, w IV kwartale 2013 r. Wynagrodzenie to wyniosło 4005,97 zł. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw za IV kwartał 2013 r. jest podstawą wymiaru dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego w miesiącach styczeń-marzec 2014 r. Składka na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne w styczniu, lutym i marcu wynosi zatem miesięcznie nie mniej niż 360,54 zł.

http://raczkowski.eu/files/publikacje/rzeczpospolita_2014_01_30.pdf